Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada tadımda no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu hemen yazmak gerekir, zira hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler çünkü kalabalık ortamlarda hafif kokular kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri önceden netleştirmek en doğru yol sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle tartılır böylece notlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması baştan sona değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır ayrıca baştan acele edip hüküm vermek kolay görülen bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle hafif ve net başlar elbette bu sıralama her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle burada gizlidir. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman yükselir ama tonlar koyulaşır hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten edinilen izlenim yarım kalır. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür gerçekten bu sebeple yavaş gitmek ödüllendirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı tonlar baskın olabilir gerçekten ısınan yaprak asıl tadını ancak orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı değerlendirme sağlar. Evrelerin geçişi çoğu zaman net değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üç parçaya ayırmak işinizi görür. Değişimleri yakalamak için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak ısıyı yükseltir hem de tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir mutlaka aynı ışık ve sakin bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu tadımcı için işe yarar bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. Bir belli belirsiz notayı, beş de damakta baskın duran güçlü notayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle alt puanlarda yer alır hem de sonradan okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz hemen hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan alabilir. Puanı vermeden önce birkaç çekiş yapmak şarttır diğer taraftan yarım notlar vermek gereksiz bir yük getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası genellikle kullanılan değerdir, zira ılımlı aromalar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın hızını hem de aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu yüzden yanış çizgisinin düzgün gitmesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla keskin notalar çabuk öne çıkar nitekim ince çubuklarda ısı birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz ısınma hızı ise aromayı doğrudan etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde çekiş daha serin gelir ve aromalar sonradan belirir ve bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı yapar fakat gücünü düşürmez tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak gerekir. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Böylece yoğun tat hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki kanaldan algılanır: damaktaki tat ve burnun yakaladığı aroma hâlbuki ikisi karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de sonuçları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan verirken burundan hafifçe bırakmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir soluk aromayı daha geniş açar. Robusto formunda puro benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını belirgin verir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk ise kuru notayı daha kısa bırakır sert bir nefes ise ince notaları örter. Yoğunluk damakta düşük ama koku tarafında yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda burundan gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Zamanla damak kısmı da ayrıntı vermeye başlar. Değişik aromaları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız doyduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük hissedilir ayrıca yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur zira yorgun bir ağız en belirgin notayı bile silik gösterir. Sade kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu içecekler dili duyarsızlaştırır hem de tat algısını düşürür. Puritos serisi nasıl içilir gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net anlaşılır o nedenle temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde sabit tutmak kıyası bozmaz nitekim tatlı sıvıdan sonra keskin notalar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su haricinde çay da kullanılabilir; asıl mesele seçimin şekersiz kalmasıdır. Ağız temizlendikten ardından birkaç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen tadım çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo ölçüsünde içim hızlı sürdüğünden aroma değişimi daha az bir aralıkta kalır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki farkı görmek daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır zira her çekişin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü de kakao notasını çabucak ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek denemeden daha güvenilir izlenim sunar bu sebeple düzenli ve dengeli çekiş önerilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi belirler bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma katmanı azalır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo notlarını puro notlarıyla doğrudan kıyaslamamak daha doğru olur. Ayrı sayfa açmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme aroma gücü konusunda güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her tadım önceki denemenin üstüne inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman algıyı etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir tadım defteri tutmak işe yarar yoksa benzer notalar her seferinde baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao notası aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı çubuğa geri dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Saat, puro ismi ile puan tabloya yazılmalı gerçekten ilk notlar sonradan okunduğunda ilginç farklar gösterir. Notlar arasında iki basamaktan fazla sapma varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir tonu şeklinde bir kayıt tatmin edici olur. Sonradan bakıldığında net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk ise notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek mecburiyetinde olmaz. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa ayrı ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir notasını net verebilir mesela sert bir duman zayıf bir aromayla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu güçlü tutar kaldı ki dolgun bir duman aromasız de olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro güçlü lezzet verebilir aksi hâl da mümkündür. Farkı görmek için iki puan tutmak işe yarar bu sebeple tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak ince bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ile tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kendi tercihiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar ve keskin tonlar öne geçer bu sebeple ortam koşullarını da kayda eklemek yararlıdır. Aşırı nemli havada de duman ağırlaşır hem de aroma silikleşir ısı ise tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu nemi hesaba katmak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan not farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net görülür değerlendirme günü planlarken bu etkeni unutmayın. Temiz hava ortamdaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava ya da koku olur. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Havasız bir ortamda koku birikirse sonraki denemenin tadı yanlış okunabilir. Kapı aralığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Hava akımı çok güçlüyse yanış yapısı bozulur.
Sonunda biri soyledi.